การพิมพ์ 3 มิติและ slicer
UAT 208 การเขียนแบบและการสร้างต้นแบบด้วยเทคโนโลยีดิจิทัล
บทเรียน
เมื่อเรียนจบโมดูลนี้ ผู้เรียนจะสามารถ
- อธิบายกระบวนการผลิตแบบเติมเนื้อวัสดุตาม ISO/ASTM 52900 และตำแหน่งของ FDM
- อธิบายหน้าที่ของ perimeter, infill และ support ในการตั้งค่า slicer
- ประมาณมวล ความยาวเส้น และเวลาพิมพ์จากปริมาตรชิ้นงาน
- เลือกทิศการวางชิ้นโดยชั่งเวลาพิมพ์ ผิวงาน support และทิศของแรง
ทำไมต้องรู้
การพิมพ์ 3 มิติทำให้ได้ชิ้นต้นแบบในไม่กี่ชั่วโมง แต่ค่าตั้งใน slicer ซึ่งแปลงไฟล์ STL เป็นคำสั่งเครื่อง กำหนดทั้งความแข็งแรง ผิวงาน เวลา และวัสดุ ถ้าเลือกไม่ดี ชิ้นงานอาจหักตามรอยชั้น พิมพ์นานเกินจำเป็น หรือเปลืองวัสดุ ปฏิบัติการ L06 ของคลังความรู้โดรนให้เปรียบเทียบค่าตั้งใน PrusaSlicer ก่อนพิมพ์จริง
กระบวนการเติมเนื้อวัสดุ
ISO/ASTM 52900:2021 แบ่งการผลิตแบบเติมเนื้อวัสดุ (additive manufacturing) เป็นเจ็ดประเภท ได้แก่ binder jetting, directed energy deposition, material extrusion, material jetting, powder bed fusion, sheet lamination และ vat photopolymerization เครื่องพิมพ์ FDM ในแล็บอยู่ในประเภท material extrusion (MEX) ซึ่งฉีดวัสดุผ่านหัวฉีดทีละเส้น ตำราของ Gibson และคณะ (2021) อธิบายข้อดีข้อจำกัดของแต่ละประเภท
perimeter, infill และ support
- Perimeter (ผนัง) เส้นรอบนอกของแต่ละชั้น คู่มือ PrusaSlicer ระบุว่าความแข็งแรงของชิ้นงานขึ้นกับจำนวน perimeter มากกว่า infill
- Infill โครงภายในที่ช่วยรองรับชั้นบนสุด ใส่เป็นเปอร์เซ็นต์ของเนื้อใน
- Support โครงชั่วคราวใต้ส่วนที่ยื่น ต้องแกะออกและทิ้งรอยบนผิว
ตัวอย่างที่ 1 ประมาณมวลและความยาวเส้น
ขายึดกล้องจาก CAD มีปริมาตร 4.2 cm³ พื้นที่ผิว 30 cm² พิมพ์ perimeter 2 เส้น เส้นกว้าง 0.45 mm infill 20% เส้น PLA 1.75 mm ความหนาแน่น 1.24 g/cm³ (datasheet Prusament PLA) วิธีนี้เป็นการประมาณแบบง่าย slicer คำนวณได้แม่นกว่า
import math
V_CM3, AREA_CM2 = 4.2, 30.0
PERIMETERS, LINE_W_MM, INFILL = 2, 0.45, 0.20
RHO, D_MM = 1.24, 1.75 # g/cm³, mm
shell = min(V_CM3, AREA_CM2 * PERIMETERS * LINE_W_MM / 10)
material = shell + INFILL * (V_CM3 - shell)
mass = RHO * material
cm_per_gram = 1 / (RHO * math.pi * (D_MM / 20) ** 2)
print(f"shell {shell:.2f} cm³ + infill {INFILL:.0%} of core -> {material:.2f} cm³")
print(f"mass {mass:.2f} g, filament {mass * cm_per_gram / 100:.2f} m ({cm_per_gram:.1f} cm per gram)")
for inf in (0.1, 0.4, 1.0):
print(f"infill {inf:.0%}: mass {RHO * (shell + inf * (V_CM3 - shell)):.2f} g")
shell 2.70 cm³ + infill 20% of core -> 3.00 cm³
mass 3.72 g, filament 1.25 m (33.5 cm per gram)
infill 10%: mass 3.53 g
infill 40%: mass 4.09 g
infill 100%: mass 5.21 g
ชิ้นเล็กแบบนี้วัสดุส่วนใหญ่อยู่ที่ผนัง การเพิ่ม infill จาก 20% เป็น 40% เพิ่มมวลเพียงราว 10% แต่การเพิ่ม perimeter มักได้ความแข็งแรงคุ้มกว่า
ทิศการวางชิ้น
ทิศการวางชิ้นบนฐานพิมพ์กำหนดจำนวนชั้น เวลาพิมพ์ ความต้องการ support ผิวงาน และที่สำคัญคือ ทิศของรอยต่อชั้นเทียบกับแรง (โมดูล 3)
ตัวอย่างที่ 2 วางนอนหรือวางตั้ง
แผ่นยึด 50 × 20 × 2 mm ชั้นหนา 0.2 mm อัตราการฉีดเฉลี่ย 8 mm³/s และเวลาเปลี่ยนชั้นชั้นละ 1.5 s (ค่าสมมติ)
SIZE = (50.0, 20.0, 2.0) # mm
LAYER, FLOW, CHANGE_S = 0.2, 8.0, 1.5 # mm, mm³/s, s ต่อชั้น
volume = SIZE[0] * SIZE[1] * SIZE[2]
for name, height in (("flat", SIZE[2]), ("on edge", SIZE[1]), ("upright", SIZE[0])):
layers = round(height / LAYER)
minutes = (volume / FLOW + layers * CHANGE_S) / 60
print(f"{name:<8}: {layers:>3} layers, about {minutes:4.1f} min")
flat : 10 layers, about 4.4 min
on edge : 100 layers, about 6.7 min
upright : 250 layers, about 10.4 min
วางตั้งใช้เวลาราวสองเท่าครึ่งของวางนอน เพราะมีชั้นมากขึ้น ชิ้นบางสูงยังโยกง่ายระหว่างพิมพ์ และถ้าแรงดัดแผ่นยึด รอยต่อชั้นจะอยู่ในทิศที่อ่อน การวางนอนจึงดีกว่าทั้งเวลาและความแข็งแรงสำหรับชิ้นนี้
ปฏิบัติการประจำโมดูล
ปฏิบัติการ: อ่านแนวพิมพ์จาก slicer (L06)
- นำ STL หรือ 3MF จากโมดูล 2 เข้า PrusaSlicer เลือกโปรไฟล์เครื่องและวัสดุจริง บันทึกรุ่นโปรแกรม
- slice ด้วยทิศการวางสองแบบ ดู layer preview และ support
- เปลี่ยนจำนวน perimeter และ infill ทีละค่า บันทึกเวลาและมวลที่ slicer คำนวณ
- เทียบกับการประมาณในตัวอย่างที่ 1 และ 2 อธิบายส่วนที่ต่าง
- บันทึกไฟล์โปรเจกต์ 3MF พร้อมค่าตั้งทั้งหมด
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
ระวัง
- เพิ่ม infill เพื่อความแข็งแรง ทั้งที่ perimeter ได้ผลกว่า
- วางชิ้นให้รอยชั้นรับแรงดึง
- ใช้โปรไฟล์เครื่องหรือวัสดุไม่ตรงของจริง
- ไม่ดู layer preview ก่อนพิมพ์
- ถือว่า preview เป็นการทดสอบความแข็งแรง
สรุป
- FDM อยู่ในประเภท material extrusion ตาม ISO/ASTM 52900 ซึ่งมีเจ็ดประเภท
- perimeter กำหนดความแข็งแรงมากกว่า infill ส่วน support ช่วยส่วนยื่นแต่ทิ้งรอย
- ประมาณมวลได้จากเปลือกกับเนื้อใน และเส้น 1.75 mm ยาวราว 33.5 cm ต่อกรัม
- ทิศการวางกำหนดจำนวนชั้น เวลา support และทิศของรอยต่อชั้นเทียบกับแรง
แบบฝึกตรวจความเข้าใจ
- เครื่องพิมพ์ FDM อยู่ในประเภทใดของ ISO/ASTM 52900
- ชิ้นสูง 30 mm ชั้นหนา 0.2 mm มีกี่ชั้น
- เส้น PLA 1.75 mm หนัก 50 g ยาวราวเท่าใด
- ตามคู่มือ PrusaSlicer ค่าใดมีผลต่อความแข็งแรงมากกว่ากัน
- ทำไมแผ่นยึดบางจึงไม่ควรพิมพ์แบบวางตั้ง
เฉลย
- Material extrusion (MEX)
- 150 ชั้น
- cm หรือราว 16.8 m
- จำนวน perimeter
- ใช้เวลามากเพราะชั้นมาก ชิ้นโยกง่าย และรอยต่อชั้นอยู่ในทิศที่รับแรงดัด
สรุปสูตรสำคัญ
| ปริมาตรวัสดุโดยประมาณ | |
| ความยาวเส้นต่อมวล | |
| จำนวนชั้น |
แหล่งอ้างอิงหลัก
- International Organization for Standardization & ASTM International. (2021). Additive manufacturing — General principles — Fundamentals and vocabulary (ISO/ASTM 52900:2021). link
- Gibson, I., Rosen, D., Stucker, B., & Khorasani, M. (2021). Additive manufacturing technologies (3rd ed.). Springer. link
- Prusa Research. Layers and perimeters. Prusa knowledge base. link
- Prusa Research. Infill. Prusa knowledge base. link
- Prusa Polymers. (2022). Technical datasheet: Prusament PLA (Version 1.1). link
อ่านเพิ่มเติม
ศึกษาหน่วยความรู้ที่กำหนดล่วงหน้า ดูสื่อประกอบ และทำ quiz ประจำโมดูล
ในชั้นเรียน / ภาคสนาม
ปฏิบัติการในห้องแล็บหรือภาคสนามตามใบงาน พร้อม checklist ความปลอดภัย
หลักฐานการเรียนรู้: ใบงานที่ผ่านการตรวจและผล quiz