การบริหารโครงการ

ทำไมต้องรู้

ผู้จบหลักสูตรนี้จำนวนมากจะไม่ได้เป็นเพียงนักบินหรือช่างเทคนิค แต่จะต้องตั้งหน่วยบริการโดรน ยื่นข้อเสนอโครงการให้หน่วยงาน หรือเริ่มธุรกิจของตัวเอง โครงการโดรนที่ล้มเหลวส่วนใหญ่ไม่ได้ล้มเพราะเทคโนโลยี แต่ล้มเพราะขอบเขตไม่ชัด แผนงานไม่สมจริง หรือไม่มีใครรู้ว่างานไหนเลื่อนไม่ได้ วิชานี้ใช้กรณีสมมติเดียวตลอดทั้งห้าโมดูล คือ การตั้งหน่วยบริการสำรวจด้วยโดรนให้เทศบาลแห่งหนึ่ง ตัวเลขทุกตัวเป็นข้อมูลสมมติเพื่อฝึกคิด ไม่ใช่ราคาหรือข้อมูลจริง

โครงการคืออะไร

โครงการ (project) คืองานชั่วคราวที่ทำเพื่อสร้างผลลัพธ์ที่ไม่ซ้ำเดิม มีจุดเริ่มและจุดจบชัดเจน ต่างจาก งานประจำ (operations) ที่ทำซ้ำต่อเนื่อง การตั้งหน่วยบริการสำรวจเป็นโครงการ แต่การบินสำรวจทุกสัปดาห์หลังตั้งเสร็จเป็นงานประจำ

มาตรฐานที่ใช้อ้างอิงมีสองแหล่งหลัก คือ PMBOK Guide ของ Project Management Institute (PMI) ซึ่งฉบับที่ 8 ออกเดือนพฤศจิกายน 2025 จัดความรู้เป็นหกหลักการและเจ็ดขอบเขตการดำเนินงาน (performance domains) และนำคำแนะนำเชิงกระบวนการกลับมาอีกครั้ง และ ISO 21502:2020 แนวทางการบริหารโครงการของ ISO

Project charter และ WBS

Project charter คือเอกสารอนุมัติเริ่มโครงการ ระบุเป้าหมาย ขอบเขต ผลส่งมอบ ผู้สนับสนุน ผู้จัดการโครงการ งบประมาณคร่าว ๆ ความเสี่ยงหลัก และเกณฑ์ความสำเร็จ หน่วยความรู้ “กำกับโครงการและติดตามผล” ของคลังความรู้โดรนเน้นว่าต้องระบุเจ้าของงาน ผู้อนุมัติ ผู้ตรวจ และผู้ใช้ข้อมูลให้ชัดตั้งแต่เอกสารนี้

โครงสร้างแยกงาน (Work Breakdown Structure, WBS) แตกผลส่งมอบใหญ่เป็นชิ้นงานย่อยที่จัดการได้ เป็นลำดับชั้น ชิ้นงานระดับล่างสุด (work package) ต้องเล็กพอจะประมาณเวลา ต้นทุน และมอบให้ผู้รับผิดชอบคนเดียวได้

WBS แบ่งตาม ผลส่งมอบ ไม่ใช่ตามแผนกหรือตามลำดับเวลา และต้องครอบคลุมงานทั้งหมดในขอบเขต งานที่ไม่อยู่ใน WBS คืองานนอกขอบเขต

เส้นทางวิกฤต

วิธีเส้นทางวิกฤต (Critical Path Method, CPM) ที่ Kelley และ Walker เผยแพร่ในปี 1959 ใช้หาว่างานใดเลื่อนไม่ได้เลย โดยคำนวณสองรอบ รอบเดินหน้าหา เวลาเริ่มเร็วสุด (ES) และ เวลาเสร็จเร็วสุด (EF) รอบถอยหลังหา เวลาเริ่มช้าสุด (LS) และ เวลาเสร็จช้าสุด (LF) ผลต่าง LS − ES คือ เวลาลอยตัว (float) งานที่เวลาลอยตัวเป็นศูนย์อยู่บน เส้นทางวิกฤต ถ้าเลื่อน โครงการทั้งหมดเลื่อนตาม

tasks = {
    "A": ("permits and registration", 4, []),
    "B": ("procure drones and equipment", 6, []),
    "C": ("train pilots", 3, ["A"]),
    "D": ("set up data system", 2, ["B"]),
    "E": ("test flights", 2, ["B", "C"]),
    "F": ("operations manual", 1, ["C"]),
    "G": ("pilot service", 3, ["D", "E", "F"]),
}
es, ef = {}, {}
for key, (name, weeks, pred) in tasks.items():
    es[key] = max((ef[p] for p in pred), default=0)
    ef[key] = es[key] + weeks
finish = max(ef.values())
ls, lf = {}, {}
for key in reversed(list(tasks)):
    successors = [k for k, (_, _, pred) in tasks.items() if key in pred]
    lf[key] = min((ls[s] for s in successors), default=finish)
    ls[key] = lf[key] - tasks[key][1]

print("task  ES  EF  LS  LF  float")
for key in tasks:
    print(f"  {key}   {es[key]:>2}  {ef[key]:>2}  {ls[key]:>2}  {lf[key]:>2}  {ls[key] - es[key]:>4}")
print("project duration:", finish, "weeks   critical path:", " -> ".join(k for k in tasks if ls[k] == es[k]))

task  ES  EF  LS  LF  float
  A    0   4   0   4     0
  B    0   6   1   7     1
  C    4   7   4   7     0
  D    6   8   7   9     1
  E    7   9   7   9     0
  F    7   8   8   9     1
  G    9  12   9  12     0
project duration: 12 weeks   critical path: A -> C -> E -> G

งานในโค้ดเรียงตามลำดับที่งานก่อนหน้ามาก่อนเสมอ ซึ่งจำเป็นต่อการคำนวณรอบเดินหน้า

โครงการใช้เวลา 12 สัปดาห์ เส้นทางวิกฤตคือขออนุญาต ฝึกนักบิน บินทดสอบ และนำร่อง ถ้าการขออนุญาตช้าไปหนึ่งสัปดาห์ โครงการจะช้าไปหนึ่งสัปดาห์ทันที แต่การจัดซื้อช้าได้หนึ่งสัปดาห์โดยไม่กระทบวันจบ ผู้จัดการโครงการจึงควรเร่งเรื่องใบอนุญาตก่อนเรื่องจัดซื้อ แม้การจัดซื้อจะใช้เวลานานกว่า

o, m, p = 4, 6, 11
expected = (o + 4 * m + p) / 6
sd = (p - o) / 6
print(f"expected {expected:.2f} weeks   standard deviation about {sd:.2f} weeks")
print(f"float of task B is only {ls['B'] - es['B']} week, so B could become critical")

expected 6.50 weeks   standard deviation about 1.17 weeks
float of task B is only 1 week, so B could become critical

Agile และ Scrum

ส่วนงานที่ความต้องการยังไม่ชัด เช่น พัฒนาแดชบอร์ดแสดงผลการสำรวจให้เทศบาล เหมาะกับแนวทาง agile ตาม Agile Manifesto (2001) ที่ให้คุณค่ากับคนและการปฏิสัมพันธ์มากกว่ากระบวนการและเครื่องมือ ซอฟต์แวร์ที่ใช้งานได้มากกว่าเอกสารครบถ้วน ความร่วมมือกับลูกค้ามากกว่าการต่อรองสัญญา และการตอบสนองต่อการเปลี่ยนแปลงมากกว่าการทำตามแผน

Scrum ตาม Scrum Guide ฉบับปี 2020 เป็นกรอบการทำงาน agile ที่นิยมที่สุด ประกอบด้วย

• สามบทบาทรับผิดชอบ คือ Product Owner, Scrum Master และ Developers
• ห้ากิจกรรม คือ Sprint (รอบงานไม่เกินหนึ่งเดือน), Sprint Planning, Daily Scrum, Sprint Review และ Sprint Retrospective
• สามชิ้นงาน คือ Product Backlog, Sprint Backlog และ Increment

กิจกรรมในชั้นเรียน

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

สรุป

• โครงการเป็นงานชั่วคราวที่มีผลลัพธ์เฉพาะ เลือกวงจรชีวิตแบบ predictive, agile หรือ hybrid ตามความชัดเจนของข้อกำหนด
• Project charter อนุมัติและกำหนดขอบเขต ส่วน WBS แตกผลส่งมอบเป็นชิ้นงานที่จัดการได้
• CPM หาเส้นทางวิกฤตและเวลาลอยตัว PERT ใช้สามค่าประมาณเวลาที่ไม่แน่นอน
• Scrum มีสามบทบาท ห้ากิจกรรม และสามชิ้นงาน เหมาะกับส่วนงานที่ความต้องการเปลี่ยนได้

แบบฝึกตรวจความเข้าใจ

1. การบินสำรวจประจำสัปดาห์หลังตั้งหน่วยบริการแล้วเป็นโครงการหรืองานประจำ
2. งานหนึ่งมี ES = 5, EF = 9, LS = 7 มีเวลาลอยตัวเท่าใด
3. งานที่ o = 2, m = 3, p = 10 สัปดาห์ มีเวลาคาดหมายตาม PERT เท่าใด
4. ถ้างานบนเส้นทางวิกฤตช้าไป 3 วัน โครงการจะช้าเท่าใด
5. ใครใน Scrum รับผิดชอบจัดลำดับความสำคัญของ Product Backlog